Những công nhân từ nhiều tỉnh miền Bắc và miền Trung nghèo khó ở những công ty, nhà máy trên giờ đang đứng trước một cái Tết mù mịt: nợ tiền nhà trọ, tiền ăn nhiều tháng, không có tiền mua vé xe về quê trong lúc cuối năm... Họ đã nhẫn chịu cảnh tha phương cầu thực với hy vọng đổi đời, hy vọng kiếm chút tiền gửi về phụ giúp gia đình, nuôi dạy con cái để thoát ra cảnh nghèo. Nhưng mọi hy vọng đều đã tan biến, dù đứng trước tình cảnh đó, chính quyền các tỉnh thành đã có những biện pháp hỗ trợ cấp thời.

Không thể đổ lỗi cho khủng hoảng kinh tế mà đây là chuyện “cầm dao đằng lưỡi” trong quá trình “trải thảm đỏ” thu hút đầu tư nước ngoài của chúng ta lâu nay. Trong lúc cấp những giấy phép đầu tư và quản lý quá trình sản xuất kinh doanh của nhà đầu tư, chúng ta thiếu hẳn những thông tin cần thiết về họ. Ở nhiều tỉnh, thành phố, cơ quan xúc tiến đầu tư và các cơ quan hữu quan khác về quản lý đầu tư, thuế, xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh, lao động... thiếu hẳn sự phối hợp và trao đổi thông tin cập nhật về nhà đầu tư. Cho đến khi họ bỏ đi thì mới vỡ lẽ.

 Chính vì những lỗ hổng đó, ngoài hệ quả đã để lại cho cuộc sống của người lao động như đã nói, còn có nhiều hệ lụy khác càng ngày càng xuất hiện: lao động nước ngoài đến làm việc không giấy phép tràn lan, không kiểm soát được; doanh nghiệp đưa thiết bị lạc hậu, gây tác hại môi trường và không đúng với đăng ký vào lắp đặt cũng không kiểm tra nổi; các dự án đầu tư nước ngoài không có hồ sơ đánh giá tác động môi trường, đổ nước thải ra sông suối gây tác hại lâu dài cũng là hiện tượng phổ biến ở một số địa phương...

Thủ tướng Thái Lan Abhisit mới đây, khi nói về đầu tư nước ngoài ở nước ông, đã cảnh báo rằng đã đến lúc phải coi trọng đến các yếu tố nhân văn và môi trường đồng thời với việc xem xét, chấp thuận các dự án đầu tư.

Giáo sư Joseph Nye, một trong 10 nhà tư tưởng chiến lược đối ngoại lớn nhất thế giới, học giả nổi tiếng thế giới với thuyết Quyền lực mềm, trong chuyến thăm vừa qua tại Việt Nam, khi nói đến sự phát triển về kinh tế, cũng lưu ý: “Hãy đầu tư vào các dự án tốt và kiên quyết nói "không" với các dự án bẩn gây ô nhiễm môi trường...”.

Câu chuyện “mất tích” của các nhà đầu tư và các “lỗ hổng” trong quản lý đầu tư, để lại những khốn đốn cho người lao động cũng như ảnh hưởng đến sự bền vững trong phát triển là các bài học không thể cứ học mãi.